# Exemple Pratique : Les Prix, le Monopole, et la Concurrence

Une entreprise, AlphaTech, produit des gadgets électroniques. Nous allons comparer les décisions de prix qu'AlphaTech ferait dans deux situations différentes : en tant que monopole et dans un marché de concurrence parfaite.

### Situation 1 : Monopole

En tant que monopole, AlphaTech est le seul fournisseur de gadgets électroniques sur le marché. Cela signifie qu'elle a un contrôle significatif sur le prix des produits et peut maximiser ses profits en ajustant ce prix en fonction de la demande du marché.

#### Calculs et Stratégie de Prix

1. **Demande du Marché** :
    
    
    - Fonction de la demande : <span class="katex"><span class="katex-mathml">Qd=1000−10PQ\_d = 1000 - 10P</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord"><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="msupsub"><span class="vlist-t vlist-t2"><span class="vlist-r"><span class="vlist"><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mathnormal mtight">d</span></span></span><span class="vlist-s">​</span></span></span></span></span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">1000</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mord mathnormal">P</span></span></span></span>
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">QdQ\_d</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord"><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="msupsub"><span class="vlist-t vlist-t2"><span class="vlist-r"><span class="vlist"><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mathnormal mtight">d</span></span></span><span class="vlist-s">​</span></span></span></span></span></span></span></span> est la quantité demandée, et <span class="katex"><span class="katex-mathml">PP</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span></span></span></span> est le prix.
2. **Coût Total** :
    
    
    - Fonction du coût total : <span class="katex"><span class="katex-mathml">C(Q)=5000+10QC(Q) = 5000 + 10Q</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">C</span><span class="mopen">(</span><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="mclose">)</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">5000</span><span class="mbin">+</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mord mathnormal">Q</span></span></span></span>
    - Coût fixe de 5000 lei et coût variable de 10 lei par unité.
3. **Recette Totale (RT)** :
    
    
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">RT=P×QRT = P \\times Q</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">RT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mbin">×</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">Q</span></span></span></span>
    - En utilisant la fonction de demande, <span class="katex"><span class="katex-mathml">RT=P×(1000−10P)RT = P \\times (1000 - 10P)</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">RT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mbin">×</span></span><span class="base"><span class="mopen">(</span><span class="mord">1000</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mclose">)</span></span></span></span>
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">RT=1000P−10P2RT = 1000P - 10P^2</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">RT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">1000</span><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mord"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="msupsub"><span class="vlist-t"><span class="vlist-r"><span class="vlist"><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight">2</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span>
4. **Recette Marginale (RM)** :
    
    
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">RM=d(RT)dQRM = \\frac{d(RT)}{dQ}</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">RM</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord"><span class="mfrac"><span class="vlist-t vlist-t2"><span class="vlist-r"><span class="vlist"><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight"><span class="mord mathnormal mtight">d</span><span class="mord mathnormal mtight">Q</span></span></span><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight"><span class="mord mathnormal mtight">d</span><span class="mopen mtight">(</span><span class="mord mathnormal mtight">RT</span><span class="mclose mtight">)</span></span></span></span><span class="vlist-s">​</span></span></span></span></span></span></span></span>
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">RM=1000−20PRM = 1000 - 20P</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">RM</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">1000</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">20</span><span class="mord mathnormal">P</span></span></span></span>
5. **Coût Marginal (CM)** :
    
    
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">CM=d(C(Q))dQCM = \\frac{d(C(Q))}{dQ}</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">CM</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord"><span class="mfrac"><span class="vlist-t vlist-t2"><span class="vlist-r"><span class="vlist"><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight"><span class="mord mathnormal mtight">d</span><span class="mord mathnormal mtight">Q</span></span></span><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight"><span class="mord mathnormal mtight">d</span><span class="mopen mtight">(</span><span class="mord mathnormal mtight">C</span><span class="mopen mtight">(</span><span class="mord mathnormal mtight">Q</span><span class="mclose mtight">))</span></span></span></span><span class="vlist-s">​</span></span></span></span></span></span></span></span>
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">CM=10CM = 10</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">CM</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span></span></span></span>

Pour maximiser les profits, la recette marginale doit être égale au coût marginal : <span class="katex"><span class="katex-mathml">1000−20P=101000 - 20P = 10</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord">1000</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">20</span><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">20P=99020P = 990</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord">20</span><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">990</span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">P=49.5 leiP = 49.5 \\text{ lei}</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">49.5</span><span class="mord text"><span class="mord"> lei</span></span></span></span></span>

**Quantité Produite** : <span class="katex"><span class="katex-mathml">Q=1000−10PQ = 1000 - 10P</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">1000</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mord mathnormal">P</span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">Q=1000−10×49.5Q = 1000 - 10 \\times 49.5</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">1000</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mbin">×</span></span><span class="base"><span class="mord">49.5</span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">Q=505Q = 505</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">505</span></span></span></span>

**Profit Total** : <span class="katex"><span class="katex-mathml">RT=49.5×505=25000leiRT = 49.5 \\times 505 = 25 000 lei</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">RT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">49.5</span><span class="mbin">×</span></span><span class="base"><span class="mord">505</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">25000</span><span class="mord mathnormal">l</span><span class="mord mathnormal">e</span><span class="mord mathnormal">i</span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">CT=5000+10×505=10050leiCT = 5000 + 10 \\times 505 = 10 050 lei</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">CT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">5000</span><span class="mbin">+</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mbin">×</span></span><span class="base"><span class="mord">505</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">10050</span><span class="mord mathnormal">l</span><span class="mord mathnormal">e</span><span class="mord mathnormal">i</span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">Profit=RT−CT=25000−10050=14950leiProfit = RT - CT = 25 000 - 10 050 = 14 950 lei</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mord mathnormal">ro</span><span class="mord mathnormal">f</span><span class="mord mathnormal">i</span><span class="mord mathnormal">t</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">RT</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">CT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">25000</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">10050</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">14950</span><span class="mord mathnormal">l</span><span class="mord mathnormal">e</span><span class="mord mathnormal">i</span></span></span></span>

### Situation 2 : Concurrence Parfaite

Dans un marché de concurrence parfaite, AlphaTech est un "price taker", ce qui signifie qu'elle doit accepter le prix de marché déterminé par l'offre et la demande globales.

#### Calculs et Stratégie de Prix

1. **Prix de Marché** :
    
    
    - Supposons que le prix de marché est déterminé à 30 lei par unité.
2. **Fonction de Demande Parfaite** :
    
    
    - En concurrence parfaite, la demande pour chaque entreprise est parfaitement élastique au prix de marché, donc <span class="katex"><span class="katex-mathml">P=30 leiP = 30 \\text{ lei}</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">30</span><span class="mord text"><span class="mord"> lei</span></span></span></span></span>.
3. **Coût Total** :
    
    
    - Fonction du coût total reste la même : <span class="katex"><span class="katex-mathml">C(Q)=5000+10QC(Q) = 5000 + 10Q</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">C</span><span class="mopen">(</span><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="mclose">)</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">5000</span><span class="mbin">+</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mord mathnormal">Q</span></span></span></span>.
4. **Quantité Produite pour Maximiser le Profit** :
    
    
    - En concurrence parfaite, le prix de marché est égal au coût marginal.
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">P=CMP = CM</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">CM</span></span></span></span>
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">30=1030 = 10</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord">30</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span></span></span></span>
    - Ce n'est pas possible, donc AlphaTech produira jusqu'à ce que le coût marginal soit égal au prix de marché.
5. **Production Maximale** :
    
    
    - Maximiser <span class="katex"><span class="katex-mathml">QQ</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">Q</span></span></span></span> jusqu'à ce que <span class="katex"><span class="katex-mathml">P=CMP = CM</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">CM</span></span></span></span>.
    - <span class="katex"><span class="katex-mathml">Q=0Q = 0</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">0</span></span></span></span> si <span class="katex"><span class="katex-mathml">P&lt;CMP &lt; CM</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mrel">&lt;</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">CM</span></span></span></span>.
    - En supposant que le prix de marché couvre les coûts variables, AlphaTech produit à <span class="katex"><span class="katex-mathml">CM=30CM = 30</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">CM</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">30</span></span></span></span>.

**Profit Total** : <span class="katex"><span class="katex-mathml">Q=P−10CM−10=30−1010=2Q = \\frac{P - 10}{CM - 10} = \\frac{30 - 10}{10} = 2</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord"><span class="mfrac"><span class="vlist-t vlist-t2"><span class="vlist-r"><span class="vlist"><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight"><span class="mord mathnormal mtight">CM</span><span class="mbin mtight">−</span>10</span></span><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight"><span class="mord mathnormal mtight">P</span><span class="mbin mtight">−</span>10</span></span></span><span class="vlist-s">​</span></span></span></span></span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord"><span class="mfrac"><span class="vlist-t vlist-t2"><span class="vlist-r"><span class="vlist"><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight">10</span></span><span class="sizing reset-size6 size3 mtight"><span class="mord mtight">30<span class="mbin mtight">−</span>10</span></span></span><span class="vlist-s">​</span></span></span></span></span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">2</span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">RT=30×Q=30×2=60 leiRT = 30 \\times Q = 30 \\times 2 = 60 \\text{ lei}</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">RT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">30</span><span class="mbin">×</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">Q</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">30</span><span class="mbin">×</span></span><span class="base"><span class="mord">2</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">60</span><span class="mord text"><span class="mord"> lei</span></span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">CT=5000+10×2=5020 leiCT = 5000 + 10 \\times 2 = 5020 \\text{ lei}</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">CT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">5000</span><span class="mbin">+</span></span><span class="base"><span class="mord">10</span><span class="mbin">×</span></span><span class="base"><span class="mord">2</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">5020</span><span class="mord text"><span class="mord"> lei</span></span></span></span></span> <span class="katex"><span class="katex-mathml">Profit=RT−CT=60−5020=−4960 leiProfit = RT - CT = 60 - 5020 = -4960 \\text{ lei}</span><span aria-hidden="true" class="katex-html"><span class="base"><span class="mord mathnormal">P</span><span class="mord mathnormal">ro</span><span class="mord mathnormal">f</span><span class="mord mathnormal">i</span><span class="mord mathnormal">t</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">RT</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord mathnormal">CT</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">60</span><span class="mbin">−</span></span><span class="base"><span class="mord">5020</span><span class="mrel">=</span></span><span class="base"><span class="mord">−</span><span class="mord">4960</span><span class="mord text"><span class="mord"> lei</span></span></span></span></span>

### Conclusion

En tant que monopole, AlphaTech peut maximiser ses profits en ajustant les prix et les quantités produites. Dans notre exemple, AlphaTech fixerait le prix à 49,5 lei par unité, produisant 505 unités, et réalisant un profit de 14 950 lei. En revanche, dans un marché de concurrence parfaite, AlphaTech ne peut pas influencer les prix et doit accepter le prix du marché de 30 lei par unité. Dans ce cas, en produisant au coût marginal, AlphaTech ne pourrait couvrir ses coûts fixes, entraînant des pertes significatives.